Rusya-Ukrayna Savaşı Sertleşirken Küresel Finans Neden Rahat Olamaz? Benim en büyük endişem savaşın uzaması değil, niteliğinin değişmesi. Ukrayna’nın Rusya’daki rafineri ve enerji tesislerine yönelik saldırılarının ölçeği büyürken Rusya da Ukrayna’nın elektrik sistemini, limanlarını ve ulaşım altyapısını hedef almayı sürdürüyor. Bu saldırılar yeni değil. Yeni olan, savaşın giderek daha fazla kritik altyapıya ve günlük hayatın içine taşınması. Fabrikalar, limanlar ve elektrik şebekeleri vuruldukça sivillerin ödediği bedel büyüyor, misilleme isteği artıyor ve diplomasi geri plana itiliyor. İlk Risk: Enerji ve Gıda Rusya, küresel petrol ve doğal gaz piyasasının en önemli aktörlerinden biri. Rafineri, liman veya boru hattında yaşanacak ciddi bir kesinti yalnızca Rusya’yı etkilemez. Taşımadan sanayiye, gübreden gıdaya kadar bütün maliyet zincirini yukarı iter. Dünya zaten ABD-İran savaşı ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim nedeniyle yüksek enerji fiyatlarıyla mücadele ediyor. Buna Rusya-Ukrayna hattındaki risk de eklenirse petrol, doğal gaz, navlun ve sigorta maliyetleri daha fazla yükselebilir. İkinci büyük tehlike ise gıda enflasyonu. Rusya ve Ukrayna dünya tahıl ticaretinin en önemli ülkeleri arasında. Karadeniz limanlarının ve tahıl altyapısının zarar görmesi, ithalata bağımlı ülkelerde doğrudan ekmek fiyatına yansır. COVID sonrası başlayan enflasyon krizi henüz tamamen kapanmadı. Yeni bir enerji ve gıda şoku eski yaraları yeniden açabilir. Kriz enflasyon üretir. Enflasyon daha yüksek faiz ve daha düşük büyüme yaratır. Böylece dünya içinden çıkılması zor bir döngüye girebilir. Fed Şahinleşirse Dünya Rahat Edemez Enerji ve gıda fiyatları yükselirse Fed’in faizleri uzun süre yüksek tutması veya daha şahin davranması gerekebilir. Fed’i Avrupa Merkez Bankası izleyebilir. ABD faizleri yükseldiğinde dolar talebi artar, gelişmekte olan ülkelerden para çıkışı hızlanır ve dolar borçlarının çevrilmesi zorlaşır. Bu sarsıntıdan önce Avrupa, ardından Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı, döviz ihtiyacı yüksek ve rezervi sınırlı ülkeler zarar görür. Çünkü dünya ekonomileri birbirinden bağımsız değildir. Bir ülkedeki üretim kaybı; ona ham madde satan ülkeyi, ürününü satın alan pazarı ve ticareti finanse eden bankayı da etkiler. Dolar, Altın ve Bitcoin Belirsizlik büyüdüğünde ilk yönelimin dolara olacağını düşünüyorum. Ancak aşırı güçlü dolar, ABD’nin ihracatını ve şirket kârlarını baskılarken yüksek faizle birleştiğinde borç finansmanını da pahalılaştırır. Altın bu ortamda daha güçlü kalabilir. Savaş, enflasyon ve devlet borcu aynı anda konuşulduğunda yatırımcılar küresel kabul gören ve karşı taraf riski taşımayan varlıklara yönelir. Bitcoin için ise ilk aşamanın olumlu olmasını beklemiyorum. Bitcoin uzun vadede taşınabilir ve sınırlı arzlı bir varlık olsa da kısa vadede hâlâ riskli varlık gibi işlem görüyor. Risk arttığında ve likidite daraldığında para önce Bitcoin gibi oynak piyasalardan çıkar. Asıl Mesele Dayanıklılık Barış ihtimalini bugün düşük görüyorum. Rusya geri adım atmak istemiyor, Ukrayna ise Avrupa desteği sürdükçe teslim olmayacaktır. NATO ile Rusya arasındaki sertleşen iletişim de yanlış hesaplama riskini büyütüyor. En tehlikeli kırmızı çizgi ise nükleer silah kullanımıdır. Böyle dönemlerde yatırımcı yalnızca hangi varlığın yükseleceğini düşünmemeli. Gereksiz borç azaltılmalı, acil durum nakdi oluşturulmalı ve bütün servet kriz anında erişilemeyen tek bir varlığa bağlanmamalı. Nakit erişimi, likit altın ve kişinin riskine uygun sınırlı bir Bitcoin payı düşünülebilir. Ancak Bitcoin, yüksek oynaklığı nedeniyle acil durum nakdinin yerine geçmez. Bu savaş daha yıkıcı bir aşamaya geçerse bedelini yalnızca Rusya ve Ukrayna ödemez. Enerji yükselir, tahıl ticareti aksar, enflasyon güçlenir, faizler yüksek kalır ve finansman maliyetleri bütün dünyaya yayılır. Bu savaş yalnızca iki ülkenin savaşı değil. Çünkü dünya ekonomileri bağımsız değil; hepsi birbirine bağlı.(Kriptolik)